The Daily Telegraph chỉ ra rằng, dưới sự điều hành thương mại do vốn Mỹ dẫn dắt, mối quan hệ giữa CLB và CĐV đã xuống mức thấp nhất, chiến dịch mạnh tay nhắm vào phe vé lại ảnh hưởng đến những CĐV trung thành, Ratcliffe đã gây phẫn nộ, và các chủ sở hữu vé mùa của Man Utd cảm thấy bị CLB bỏ rơi.

Hơn năm tuần trước, Luca Blake đã từ chức đại diện CĐV U21 trong hội đồng CĐV của Man Utd. Anh đưa ra kết luận đáng thất vọng: CLB đang tước đi mọi quyền lực thực tế của hội đồng này, liên tục tạo ra khoảng cách lớn giữa đội bóng và người hâm mộ.

“Mấy hôm trước tôi nói với người khác rằng chuyện này giống như luộc ếch trong nước ấm.” Blake giải thích. “Con ếch ở trong nước, nhiệt độ tăng dần, đến khi nhận ra thì nước đã sôi.

Đó gần như là cảm giác cuối cùng của tôi. Suốt chặng đường, bạn liên tục đấu tranh, vẫn giữ liên lạc với CLB, hy vọng họ sẽ cải thiện vì CĐV, bởi họ luôn hứa sẽ lắng nghe tiếng nói của chúng ta. Nhưng giờ tôi cảm thấy thương mại hóa đã hoàn toàn chiếm thế thượng phong. Sự ngờ vực giữa các CĐV đã tăng gấp hai, gấp ba, gấp bốn lần.

Ngay từ trước khi gia đình Glazer hoàn tất thương vụ thâu tóm thù địch Man Utd vào năm 2005, CĐV Man Utd đã liên tục xung đột với gia đình ông chủ người Mỹ này.

Hai năm rưỡi trước, tỷ phú Jim Ratcliffe đến từ Failsworth tiếp quản hoạt động thường ngày của CLB, CĐV tưởng rằng mối quan hệ đôi bên có thể được cải thiện. Nhưng giờ đây, làn sóng siết chặt phe vé đã đập tan hoàn toàn kỳ vọng đó.

Sau khi gia đình Glazer nhượng lại phần cổ phần thiểu số quan trọng, Blake và các đại diện CĐV khác từng nghe Ratcliffe vẽ ra viễn cảnh tương lai của Man Utd trong một cuộc họp trực tuyến.

Tuy nhiên, nhiều CĐV cho rằng tư duy sa thải nhân sự, cắt giảm chi phí mà nhà sáng lập tập đoàn Ineos này theo đuổi đã sinh ra một loạt chính sách cực kỳ không được ưa chuộng, khiến CĐV lâu năm bị tổn thương sâu sắc. Những biện pháp này về bản chất là từng bước đẩy những người giữ vé mùa lâu năm ra ngoài, thay bằng CĐV du lịch và khách tham quan một ngày có khả năng chi tiêu mạnh hơn.

Giữa mùa giải 2024, CLB không tham khảo ý kiến trước mà đưa ra mức giá đồng nhất 66 bảng cho thành viên, hủy mọi ưu đãi, gây ra phản đối từ CĐV.

CĐV cao tuổi cáo buộc CLB dùng giá vé để nâng cao rào cản, đẩy họ ra khỏi sân: mức giảm giá 50% cho người cao tuổi bị cắt một nửa, chuyển thành mức giảm đồng nhất 25%.

Nhiều CĐV ở tầng dưới khán đài Nam vốn ngồi cố định cùng một chỗ suốt nhiều năm bị yêu cầu đổi chỗ, để khu vực đó được dùng để tạo ra cái gọi là gói xem trận đấu VIP hạng sang. CLB nói rằng việc điều chỉnh này nhằm kiểm soát mức tăng giá vé mùa trong chừng mực nhất định.

Nhưng điều thực sự khiến mối quan hệ vốn đã căng thẳng đối đầu giữa CLB và CĐV nòng cốt đứng trước bờ vực đổ vỡ chính là chiến dịch mạnh tay chống phe vé lần này.

Trước trận derby Manchester, CĐV xuống đường phản đối

Old Trafford ngày Chủ nhật. Còn 90 phút nữa là bóng lăn trong trận derby Manchester, đám đông phản đối xuất phát từ quán Bishop Blaize trên phố Chester, diễu hành dọc Đại lộ Sir Matt Busby, khói ba màu đỏ, xanh lá và vàng bốc lên.

Ngay gần nơi những người giữ vé mùa nhiều năm giận dữ chỉ trích gia đình Glazer và Ratcliffe “coi chúng tôi như rác”, vài kẻ phe vé vẫn đang rao bán vé cho khách du lịch nước ngoài và người xem tạm thời, mỗi vé 220 bảng (tương đương 250 euro).

“Muốn đánh trúng phe vé thật sự? Cứ mở cửa vào ngày thi đấu mà xem.” Steve Crompton, thành viên nhóm CĐV 1958 khởi xướng cuộc phản đối lần này, nói với The Telegraph. “Hãy ra ngoài và đối mặt với vấn đề này.

Điều khiến CĐV trung thành của Man Utd tức giận nhất là: nhiều CĐV trung thành cảm thấy mình bị đánh đồng với phe vé chuyên nghiệp, ngay từ đầu đã bị gán tiếng xấu.

Tổng cộng 685 CĐV bị hủy tư cách vé mùa, 464 người khác nhận cảnh cáo hoặc bị xử phạt, bao gồm không thể chuyển nhượng vé sân nhà trong mùa này, không thể xin vé sân khách. Phía Man Utd khẳng định chiến dịch lần này đã triệt phá nhiều băng nhóm phe vé có tổ chức quy mô lớn, giúp nhiều vé hơn đến tay CĐV thật sự (hiện vé đang cung không đủ cầu), đồng thời phủ nhận việc CĐV vô tội bị xử phạt bất công.

CLB cũng cho biết một số câu chuyện bi thương lan truyền trên mạng xã hội không đúng sự thật; trái với đồn đoán, CLB đã cho các CĐV bị ảnh hưởng xem bằng chứng tài khoản bị đánh dấu và giải thích lý do.

Nhưng rất nhiều CĐV có quan điểm hoàn toàn khác. Dù là cách thức truyền thông của chiến dịch, quá trình thực thi, hay tổn hại to lớn mà việc này gây ra cho niềm tin vốn đã mong manh của CĐV, đều khiến họ sửng sốt, còn hiệu quả thực tế đạt được theo họ là vô cùng nhỏ bé.

Nhiều CĐV bất ngờ nhận được email với lời lẽ cứng rắn, yêu cầu họ tự chứng minh không bán lại vé, và vô cùng sửng sốt.

Trong đó 468 CĐV sau khi giải thích tình hình sử dụng tài khoản đã chứng minh được sự trong sạch, được gỡ xử phạt, việc này cũng gây tranh cãi lớn. CĐV bất mãn vì trước khi khởi động chiến dịch, CLB không hiểu đầy đủ về việc các CĐV chia sẻ quyền đăng nhập tài khoản một cách hợp lý, khiến những CĐV gia đình này gặp rắc rối lớn.

Những người giữ vé mùa bị xử phạt có thể khiếu nại lên thanh tra bóng đá độc lập. Nhưng nhóm CĐV lo ngại rằng sau kỳ nghỉ quốc tế tháng sau, Man Utd sẽ phân phối lại vé mùa, thời gian để khiếu nại được kiểm tra đầy đủ không còn nhiều.

Man Utd nói chiến dịch lần này đã phá hủy nhiều băng nhóm phe vé quy mô không nhỏ. The Telegraph Thể thao hỏi CLB liệu có chuyển các vụ việc liên quan cho cảnh sát hay không. Nhưng nguồn tin cho biết mục đích ban đầu của đợt siết chặt không phải là khởi tố hình sự, chưa đạt tiêu chuẩn chứng cứ để kết tội hình sự.

Các tổ chức CĐV đang giám sát chặt chẽ để đảm bảo giá bán lại vé một lần vẫn nằm trong khung giá gốc của vé mùa; CLB thì khẳng định không thu lợi từ việc bán lại vé.

“Thường chính những CĐV trung thành nhất luôn theo đội đi xa lại trở thành mục tiêu vì cách truyền thông tồi tệ, giọng điệu đe dọa trịch thượng, như thể chúng tôi là kẻ gây rối.” Tổng biên tập tạp chí CĐV Red News, Barney Chilton, nói với The Telegraph.

“Tất cả chúng tôi đều muốn loại bỏ phe vé. Nhưng cách làm hiện tại giống như dùng dao mổ trâu giết gà, đầy mỉa mai: nhiều CLB Premier League không ngừng nâng giá vé, bản thân họ gần như chẳng khác gì phe vé. Tất cả đều có dấu hiệu từ trước, nhưng với những CĐV lâu năm gắn bó với đội bóng, điều này giống như khởi đầu của ngày tận thế.”

Điều đặc biệt của tranh chấp vé lần này là nhóm CĐV vốn thường chia rẽ quan điểm nay đã đồng lòng, cùng nhau bày tỏ bất mãn.

“Nếu phải nói Jim Ratcliffe đã làm được một ‘việc tốt’ nào cho CLB này, thì đó là đoàn kết tất cả CĐV lại để chống lại ông ấy.” Crompton nói.

Cuộc gặp căng thẳng với Berrada

Cuộc họp hội đồng CĐV cuối cùng mà Blake tham dự diễn ra ngày 30 tháng 7 tại phòng VIP hạng sang “Heritage Club” ở Old Trafford, với sự tham dự của CEO Man Utd Omar Berrada. Cuộc họp kéo dài hơn một giờ đồng hồ chỉ để thảo luận về việc siết chặt phe vé, không khí căng thẳng. Blake nói: “Gay gắt hơn nhiều so với trước đây, tranh luận cực kỳ nảy lửa.”

Có lúc cuộc họp cần nhân viên can thiệp để ngăn một quan chức CLB và đại diện CĐV lớn tiếng tranh cãi với nhau.

Trong thời gian Richard Arnold làm CEO, sau vụ European Super League, ông luôn nỗ lực hàn gắn niềm tin với CĐV. Biến cố đó với những CĐV chống gia đình Glazer lâu dài là giọt nước tràn ly. Trận Man Utd gặp Liverpool tháng 5 năm 2021, CĐV tràn vào Old Trafford phản đối dữ dội, khiến trận đấu bị hoãn. Nhưng thiện cảm từng được tích lũy dần dần giờ gần như biến mất hoàn toàn.

Blake cho rằng quyền lực thực chất vốn thuộc hội đồng CĐV đã phần nào chuyển sang ủy ban cố vấn CĐV do Berrada đồng chủ trì. Ủy ban này không có biên bản cuộc họp, người tham gia còn phải ký thỏa thuận bảo mật.

Anh thừa nhận bảo mật có lý do nhất định, vì cuộc họp đôi khi thảo luận thông tin tài chính nhạy cảm, có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu của công ty niêm yết này. “Nhưng trong thư từ chức tôi đã viết rằng tôi cảm thấy yêu cầu bảo mật đã bị dùng để che giấu thông tin vượt xa mức cần thiết, và tôi giữ nguyên quan điểm đó.” Blake nói.

Premier League đã bước vào mùa giải thứ 35. Kỳ chuyển nhượng mùa hè vừa qua, trong 20 đội có 16 đội do vốn nước ngoài nắm quyền kiểm soát, cả giải đấu chi kỷ lục 3,49 tỷ bảng trên thị trường chuyển nhượng cầu thủ.

Để duy trì sức cạnh tranh và thu về nhiều doanh thu hơn trong giải bóng đá giàu nhất thế giới, ngày càng nhiều CĐV cho rằng những CLB giàu truyền thống này đang tách rời khỏi nền tảng cộng đồng và văn hóa giai cấp công nhân. Mô hình thương mại hóa do vốn Mỹ dẫn dắt này ngày càng mạnh, ưu tiên phục vụ khách hàng doanh nghiệp thay vì CĐV lâu năm đến sân thường xuyên.

Không chỉ Man Utd đối mặt với vấn đề này. CĐV của nhiều đội bóng lớn đều có trải nghiệm tương tự. Bóng đá tuy CĐV các đội đối lập quan điểm, nhưng ở chuyện này, mọi người thường tìm thấy tiếng nói chung.

Bản quyền truyền hình không do Man Utd kiểm soát, đội bóng cũng không thể đảm bảo mỗi mùa đều giành vé dự Champions League và khoản tiền thưởng khổng lồ, tài trợ cũng phải nỗ lực giành lấy. Doanh thu ngày thi đấu là một trong số ít mảng doanh thu CLB có thể tự chủ kiểm soát.

Stephen Meggy-Merry theo Man Utd từ năm 1968, chưa từng vắng mặt ở sân nhà lẫn sân khách. Ông ước tính mình đã đi tổng cộng 500.000 dặm để xem bóng đá.

Khi nói về chuyện này, giọng ông không nhiều giận dữ, mà là nỗi thất vọng sâu sắc. Ông cảm nhận được khoảng cách lớn giữa CLB và CĐV đến sân xem bóng đá.

“Cảm giác của tôi là họ không quan tâm đến chúng tôi.” Tại cuộc phản đối ngày Chủ nhật, phía sau tràn ngập tiếng hô chống Glazer và Ratcliffe, Merry cố nâng cao giọng nói. “Chúng tôi là trái tim và linh hồn của CLB, không có chúng tôi, bóng đá chẳng đáng một xu. Nhưng thành thật mà nói, tôi nghĩ họ không muốn chúng tôi, lời nói trên môi hoàn toàn là chuyện khác.”

Matt Finlay đến từ Worsley giữ vé mùa 18 năm cũng bày tỏ quan điểm tương tự. “Ai cũng thầm cảm thấy giá trị của người giữ vé mùa bình thường đã giảm đi.” Anh nói. “Tôi bỏ 800 bảng mua vé mùa, ngoài một cốc bia giữa hiệp gần như không chi thêm; nhưng khách du lịch một ngày thì khác, họ mua vé giá cao, còn rất có thể chi tiêu mạnh ở cửa hàng CLB.

Những CĐV bình thường thường xuyên đến sân đều hiểu rõ điều này. Nhưng nếu thay chúng tôi bằng số lượng tương đương khách tham quan, bầu không khí sân bóng sẽ biến mất hoàn toàn.”

Điều này chạm đến một vấn đề cốt lõi rất khó thể hiện trên bảng cân đối kế toán: một khi bầu không khí sân bóng trở nên tồi tệ, về lâu dài sẽ gây tổn thất bao nhiêu cho thành tích đội bóng và tổng doanh thu CLB?

Trận đấu ngày Chủ nhật nói lên rất nhiều điều: khi Man City chơi với 10 người, ghi bàn gây tranh cãi ở phút 60 để dẫn trước, khán đài không bùng nổ tiếng cổ vũ vang dội mà các cầu thủ cần.

Trước khi trận đấu bắt đầu, những lá cờ từng được treo ở khán đài Stretford đã bị gỡ đi, chỉ còn một tấm băng rôn ghi: Cách các người đối xử với chúng tôi là một nỗi ô nhục. Nếu những CĐV nòng cốt trung thành cảm thấy mình không được cần đến, không được trân trọng, điều này sẽ trượt dài đến một tình thế nguy hiểm.

“Yếu tố tâm lý vô cùng then chốt. Nếu CĐV cảm thấy mình được coi trọng, là một phần của CLB, cảm giác sẽ khác hoàn toàn so với việc chỉ nghĩ mình là người tiêu dùng đang chờ bị thu hoạch.” Một chủ sở hữu vé mùa giấu tên nói. “Người tiêu dùng nếu thấy sản phẩm không tốt có thể chọn khiếu nại. Còn sự ủng hộ vô điều kiện mới khuyến khích cầu thủ dám mạo hiểm, phát huy sáng tạo. Một khi sự ủng hộ này bị bào mòn hết, tổn hại là rất lớn.”

Steve Hayward-Jones là thành viên ban quản lý quỹ tín thác CĐV Man Utd, điều hành tài khoản mạng xã hội Cheeses of Nazareth, luôn giúp đỡ những CĐV vô tội bị liên lụy trong làn sóng vé lần này. Tranh chấp này vẫn chưa nguôi giận, ông cho biết trận sân nhà đầu tiên mùa này thắng Ipswich 5-2, không khí tại Old Trafford vô cùng ảm đạm.

“Một trận thắng sân nhà năm bàn mà sân bóng lại chết lặng, bạn sẽ biết khoảng cách giữa CLB và CĐV đã sâu đến mức nào.”